Komitet Przestrzennego Zagospodarowania Kraju PAN - liczba członków ogółem - 40, w tym członkowie PAN - 5;

 

W ramach KPZK PAN działały w 2013 Zespoły problemowe:

a/ Zespół Problemowy ds. Polityki Regionalnej i Przestrzennej Polski i Europy, przewodniczący prof. dr hab. Jacek Szlachta. Udział 18 członków.

b/ Zespół Problemowy ds. Obszarów Miejskich i Metropolitalnych, przewodniczący dr hab. Piotr Lorens prof. PG. Udział 23 członków.

c/ Zespół Problemowy ds. Obszarów Wiejskich, przewodnicząca dr hab. Wioletta Kamińska prof. UJK. Udział 16 członków.

d/ Zespół Problemowy ds. Kształcenia i Rozwoju Kadr z Zakresu Gospodarka Przestrzenna, przewodniczący prof. dr hab. Tadeusz Kudłacz. Udział 22 członków.

e/ Zespół Problemowy ds. Zrównoważonego Rozwoju, przewodniczący dr hab. Mariusz Kistowski, prof. UG. Udział 19 członków.

Zakres działania Komitetu. Do zadań Komitetu należy prowadzenie działalności naukowo-badawczej i konsultacyjnej dotyczącej polityki regionalnej i polityki przestrzennego zagospodarowania kraju w trzech wymiarach polityki spójności Unii Europejskiej oraz instytucjonalno-prawnych aspektów planowania zintegrowanego w układach funkcjonalno-przestrzennych na poziomie europejskim i krajowym.

Komitet koordynuje współpracę z Europejskim Stowarzyszeniem Nauk Regionalnych (European Regional Science Association –ERSA) – prof. dr hab. Tadeusz Markowski.

 

 

Zebrania Komitetu

1. Zebrania plenarne

  • 7 marca 2013 r. pt. Polityka miejska samorządów regionalnych, – łącznie 4 referaty. Omawiane problemy: 1. Europejski wymiar polityki miejskiej – prof. dr hab. Jacek Szlachta, 2. Jakiej polityki miejskiej w Polsce potrzebujemy? – dr Piotr Żuber (MRR), 3. Regionalna polityka miejska – prof. dr hab. Andrzej Klasik, 4. Polityka miejska samorządu regionalnego w województwie małopolskim - dr hab. inż. Aleksander Noworól, prof. dr hab. Bolesław Domański.
  • 23 kwietnia 2013 r. wspólne z GUS, pt. Rozwój statystyki regionalnej w kontekście potrzeb informacyjnych polityki spójności. Nowe podejście do przestrzeni- łącznie 5 referatów. Omawiane problemy: 1. Modelowanie makroekonomiczne na poziomie regionalnym, oczekiwania związane z zakresem i spójnością baz danych GUS – prof. dr hab. Janusz Zaleski, 2. Źródła informacji w badaniach obszarów metropolitalnych , stan i potrzeby – prof. dr hab. Tomasz Kaczmarek, 3. Obszary funkcjonalne zdefiniowane w KPZK 2030 jako wyzwanie dla statystyki publicznej – doc. dr hab. Tomasz Komornicki, 4. Rekomendacje dotyczące zasobów informacyjnych oraz wskaźnikowania zjawisk społeczno-ekonomicznych w badaniach regionalnych –prof. dr hab. Paweł Churski, 5. Kwestia przestrzeni w badaniach statystycznych – dr Marek Pieniążek.
  • 26 listopada 2013 r. wspólne z GUS, pt. Przestrzenne aspekty monitorowania polityki spójności – łącznie 3 referaty. Omawiane problemy: 1. „Baza Strateg” jako narzędzie monitorowania polityki rozwoju – dr Halina Dmochowska, 2. Operacjonalizacja Koncepcji Przestrzennego Zagospodarowania Kraju - dr Magdalena Zagrzejewska-Fiedorowicz, 3. Podejście do monitorowania obszarów funkcjonalnych, Typologia gmin Polski - prezentacja wyników pracy metodologicznej - mgr Dominika Rogalińska.

 

2. Posiedzenia prezydium Komitetu

  •        7 lutego 2013 r. - Odbiór sprawozdania za 2012 r. , omówienie wydawnictw i konferencji na 2013 r., omówienie planu pracy Komitetu i Zespołów Problemowych, program współpracy z MRR i GUS, ustalenie recenzentów tomów.
  • 23 marca 2013 r. Omówienie przygotowań do posiedzeń Plenarnych z GUS, omówienie konferencji wspólnej z MRR, 24-25 października 2013 r. pt. Polityka miejska a przyszłość planowania, w połączeniu z 55-leciem KPZK i 90-leciem TUP.
  • 3 lipca 2013 r. Szczegółowe omówienie konferencji 24-25 października z MRR i materiałów związanych z jubileuszem 55-lecia KPZK PAN.
  • 18 października 2013 r. Udział Komitetu w konferencji 24-25.10.2013 r., omówienie działań promocyjnych: organizacja stoiska, opracowanie i dystrybucja materiałów nt. działalności Komitetu. Udział członków Prezydium w konferencjach i wydarzeniach organizowanych pod patronatem Komitetu.

 

3. Posiedzenia Zespołów

 

Zespół Problemowy ds. Obszarów Miejskich i Metropolitalnych. (Łącznie 6 posiedzeń z 12 referatami )

 a/ 14.01.2013 r. Dyskusja nt. problematyki standardów budowlanych – 3 referaty wygłosili: prof. dr hab. Tadeusz Markowski, dr Adam Kowalewski, dr inż. arch. Feliks Pankau

b/ 11.03.2013 pt. Miasta i obszary metropolitalne w statystyce publicznej – 2 referaty.

c/ 18-19.04.2013 Zespół włączył się w organizację konf. pt. Społeczna odpowiedzialność w procesach zarządzania obszarami miejskimi,

d/ 3.06. 2013 r. pt. Zarządzanie strategiczne i planowanie przestrzenne w obszarze metropolitalnym Poznania.”- 2 referaty wygłosili: prof. dr hab. Tomasz Kaczmarek, dr Łukasz Mikuła.

e/ 11.10.2013. – pt. „Śląski obszar metropolitalny. Rozwój, planowanie, zarządzanie.”- 3 referaty wygłosili: prof. dr hab. Krzysztof Gasidło, dr Mariusz Raczek, dr Ferdynand Morski.

 f/ 13.12.2013 - pt. „Prawne i środowiskowe uwarunkowania planowania przestrzennego w Polsce”- 2 referaty wygłosili: dr Maciej Nowak, dr hab. Paweł Mickiewicz.

 

Zespół Problemowy ds. Obszarów Wiejskich (łącznie 5 posiedzeń 24 referatami)

a/ 17 maja 2013 r. posiedzenie Zespołu przed konferencją pt. „Rozwój obszarów wiejskich w Polsce a polityka spójności UE – stare problemy i nowe wyzwania ze szczególnym uwzględnieniem województwa opolskiego” przy współudziale Urzędu Marszałkowskiego Woj. Opolskiego w Opolu, Politechniki Opolskiej, PIN Instytutu Śląskiego w Opolu.

b/ 6 września 2013 r. posiedzenie Zespołu w celu omówienia konferencji w Rytwianach pt. „Polityka spójności UE a rozwój obszarów wiejskich: stare problemy, nowe wyzwania zaplanowanej na 18-19 listopada 2013 r.

c/ 3 posiedzenia przed przygotowaniem do druku publikacji: Studia KPZK PAN t. CLIV, Studia KPZK PAN t. CLVI, Studia Regionalia v. 39, w jęz. angielskim.

 

Zespół Problemowy ds. Polityki Regionalnej i Przestrzennej Polski i Europy (łącznie 2 posiedzenia z 5 referatami)

a/15 maja 2013 r. posiedzenie przed konferencją pt” Wrażliwość polskich regionów na wyzwania współczesnej gospodarki ze szczególnym uwzględnieniem woj. Warmińsko-Mazurskiego. Implikacje dla polityki rozwoju regionalnego ”

b/ 30 września 2013 r. w Olsztynie. Zorganizowanie przez Zespół wspólnej z Instytutem Rozwoju w Sopocie i Urzędem Marszałkowskim Woj. Pomorskiego.

 

Zespół Problemowy ds. Kształcenia i Rozwoju Kadr z zakresu Gospodarka Przestrzenna (Łącznie 2 posiedzenia, wygłoszono 2 referaty )

a/ 17 marca 2013 r. zebranie Zespołu podczas konferencji w Poznaniu pt. Gospodarka Przestrzenna – doświadczenia i wyzwania procesu kształcenia” z przedstawicielami Unii Uczelni na Rzecz Rozwoju Kierunku Studiów Gospodarka Przestrzenna, oraz w celu publikacji pokonferencyjnej w Biuletynie KPZK PAN z. 251 pod red. P. Churskiego i T. Kudłacza.

b/ 10.12.2013 r. posiedzenie wspólne z Ministerstwem Nauki i Szkolnictwa Wyższego pt. „Klasyfikacja polskiej nauki wobec rozwoju interdyscyplinarnych kierunków naukowo-badawczych i dydaktycznych. Co dalej z gospodarką?” Posiedzenie odbyło się w budynku Ministerstwa. Zostali zaproszeni przedstawiciele: Centralnej Komisji do Spraw Stopni i Tytułów, przedstawiciele Ministerstwa, członkowie Zespołu Problemowego, przedstawiciele Unii Uczelni na Rzecz Rozwoju Kierunku Studiów GP. Wniosek o wpisanie Gospodarki Przestrzennej na listę dyscyplin naukowych, który został złożony przez Zespół Problemowy przy KPZK PAN w MNiSzW i odrzucony (sprawa prowadzona jest 10 lat) był powodem do dyskusji w Ministerstwie Nauki i Szkolnictwa Wyższego. Przed dyskusją odbyły się 2 wystąpienia (prof. dr hab. Tadeusz Markowski, prof. dr hab. Tadeusz Kudłacz).

 

Zespół Problemowy ds. Zrównoważonego Rozwoju (Łącznie 2 posiedzenia, wygłoszono 2 referaty)

 a/ 17 kwietnia 2013 r. pt. „Ewaluacja polityki rozwoju regionu według kryterium implementacji strategii rozwoju zrównoważonego” – wygłoszono 2 referaty (dr hab. Kszysztof Malik prof. PO, dr Piotr Fogiel).

 b/ 18 kwietnia 2013 r. posiedzenie przed przygotowaniem publikacji Studia KPZK PAN t. CLII pt.” Gospodarka regionalna i lokalna a rozwój zrównoważony”, red. Z. Strzelecki, P. Legutko-Kobus, wydawnictwo pokonferencyjne Jachranka 2012 r.

 

Konferencje naukowe zorganizowane/współorganizowane przez Komitet - do najważniejszych należały:

  • Gospodarka przestrzenna – doświadczenia i wyzwania procesu kształcenia - 17-18 marca 2013 r. w Poznaniu. Celem konferencji była prezentacja doświadczeń wypracowanych w toku przygotowywania nowych programów kształcenia dla kierunku Gospodarka Przestrzenna w uczelniach wchodzących w skład Unii Uczelni na Rzecz Rozwoju Kierunku Studiów Gospodarka Przestrzenna (18 uczelni z całej Polski) zgodnych z wymogami Krajowych Ram Kwalifikacji oraz wypracowanie obszarów współpracy dydaktycznej między jednostkami prowadzącymi ten kierunek studiów. Konferencja była okazją do zaprezentowania doświadczeń różnych typów uczelni związanych z realizacją kierunku kształcenia Gospodarka Przestrzenna. Wymiana doświadczeń w tym zakresie  wskazywała na obszary przyszłej współpracy, a zwłaszcza na obszary synergicznej kooperacji skutkującej podniesieniem jakości kształcenia na przedmiotowym kierunku studiów. W programie konferencji były wystąpienia przedstawicieli różnych typów uczelni, w tym uniwersytetu, uniwersytetu ekonomicznego, uniwersytetu przyrodniczego, politechniki. Zarówno zamawiane wystąpienia, zgłoszone referaty jak i planowana dyskusja miały na celu identyfikację głównych wyzwań związanych z procesem kształcenia na kierunku Gospodarka Przestrzenna w Polsce oraz zaproponowanie możliwych obszarów współpracy, które powinny umożliwić skuteczne im sprostanie. 
  • Społeczna odpowiedzialność w procesach zarządzania obszarami miejskimi, 18-19 kwietnia 2013 r. .Łódź. Konferencja była zorganizowana przez KPZK PAN i Katedrę Zarządzania Miastem i Regionem Wydziału Zarządzania Uniwersytetu Łódzkiego we współpracy z Towarzystwem Urbanistów Polskich. Konferencja była poświęcona  zagadnieniom sprawnego zarządzania w obszarach miejskich. W warunkach demokratyzacji tego procesu, sprawą niezmiernej wagi było uwzględnianie w procesach decyzyjnych zasad społecznej odpowiedzialności. Punktem wyjścia prezentacji i dyskusji była wymiana poglądów, na ile władze miast uwzględniają w praktyce zarządzania koncepcję społecznej odpowiedzialności. Na jakie uwarunkowania można by wskazać, przemawiając za powszechnością stosowania koncepcji społecznej odpowiedzialności.
  • Dynamika, cele i polityka zintegrowanego rozwoju regionów 9-10 maja 2013 r.
  • Specjalizacje rozwoju regionów w Unii Europejskiej, 5-6 maja 2013 r. Opole-Prószków. XV jubileuszowa konferencja została zorganizowana przez Politechnikę Opolską i Urząd Marszałkowski Województwa Opolskiego. Celem konferencji było wypracowanie rozwiązań teoretycznych i praktycznych wobec najważniejszych współczesnych wyzwań związanych z rozwojem regionu oraz polityką rozwoju w oparciu o "smart specialisations".
  • Rozwój obszarów wiejskich w Polsce a polityka spójności UE – stare problemy i nowe wyzwania ze szczególnym uwzględnieniem woj. opolskiego, 19 czerwca 2013 r.
  • Problemy gospodarki przestrzennej. 27 września 2013 r. Jasło. Celem konferencji było zainicjowanie szerokiej dyskusji dotyczącej roli procesów integracji europejskiej na zachowanie układów regionalnych, w tym obszarów transgranicznych oraz ich wpływ na procesy integracji przestrzeni społecznej, gospodarczej i kulturowej. W ożywionej dyskusji zwrócono uwagę na konieczność pogłębiania badań dotyczących kształtowania struktur przestrzennych, zwłaszcza układów regionalnych a w nich miejsca gminnych jednostek samorządowych. Podkreślano specyficzne uwarunkowania obszarów górskich, które w mniejszym stopniu są przedmiotem zainteresowania na polu badań naukowych.
  • Wrażliwość polskich regionów na wyzwania współczesnej gospodarki ze szczególnym uwzględnieniem woj. warmińsko-mazurskiego. Implikacje dla polityki rozwoju regionalnego. 30 września 2013 r. w Olsztynie. Celem konferencji było przedstawienie wyników badań dotyczących wrażliwości polskich regionów na wyzwania współczesnej gospodarki i implikacji dla polityki rozwoju regionalnego w Polsce, jak również przeprowadzenie stosownej dyskusji ze środowiskiem naukowym i praktykami odpowiedzialnymi za politykę regionalną.
  • Polityka miejska a przyszłość planowania regionalnego. 24-25 października 2013 r.
  • Polityka spójności a rozwój obszarów wiejskich: stare problemy i nowe wyzwania. 18-19 listopada 2013 r. w Rytwianach k. Staszowa woj. Świętokrzyskie. V Ogólnopolska Konferencja Naukowa z cyklu "Procesy transformacji obszarów wiejskich". Współorganizatorzy:  Urząd Marszałkowski Województwa Świętokrzyskiego, IGiPZ PAN,  Honorowy Patronat: dr Stanisław Kalemba - Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi, Adam Jarubas - Marszałek Województwa Świętokrzyskiego, prof. dr hab. Jacek Semaniak - Rektor UJK.  Począwszy od okresu przedakcesyjnego, w Polsce realizowane są liczne przedsięwzięcia, które mają zmniejszyć różnice w poziomie rozwoju społeczno-gospodarczego pomiędzy najlepiej i gorzej rozwiniętymi obszarami kraju (główny cel polityki spójności). Osiąganie celów tej polityki w skali kraju przynosi pewne efekty, również na obszarach wiejskich. Jednak poziom rozwoju społeczno-gospodarczego wsi, szczególnie w skali regionów i stref lokalnych w dalszym ciągu jest silnie zróżnicowany, przy czym obszarów tracących jest znacznie więcej niż zyskujących. Konferencja miała na celu: wskazać przyczyny utrzymującego się zróżnicowania rozwoju obszarów wiejskich, ocenić działania i inicjatywy uruchamiające procesy wzrostu na wsi, wyznaczyć obszary sukcesu rozwojowego i strefy rozwijające się wolniej, jak również miała określić jakie przedsięwzięcia, podejmowane w przyszłości, mogą być skuteczne w wyrównywaniu poziomu rozwoju wsi. Konferencja była dofinansowana przez DUN PAN, MRiRW oraz UM Woj. Świętokrzyskiego.
  • Badania miejskie i regionalne. 19-20 listopada 2013 r. w Ustroniu. Celem konferencji był przegląd doświadczeń oraz identyfikacja perspektyw badań miejskich i regionalnych dotyczący: 1. W zakresie badaniach miejskich: transformacji gospodarki lokalnej,      rewitalizacji miast – przestrzeni śródmiejskich i terenów poprzemysłowych, nowych lokalizacji funkcji miejskich i nowych form zagospodarowania przestrzennego miast, w tym miast poprzemysłowych,  polityki rozwoju lokalnego, w tym partnerstwa samorządów lokalnych i partnerstwa publiczno-prywatnego. 2. W zakresie badań regionalnych:  transformacji strukturalnej i ustrojowej różnych typów regionów, konkurencyjności regionów, procesów innowacji obejmujących rozwój technologiczny, środowiska innowacji i rozwój kreatywności w regionach, polityki rozwoju regionów, w tym polityki innowacji, polityki rozwoju metropolitalnego, polityki wspierania przedsiębiorczości, polityki wzmacniania kreatywności w regionach. 3. W zakresie perspektyw w badaniach miejskich i regionalnych:  przyszłość metropolii i regionów metropolitalnych w nowych koncepcjach teoretycznych rozwoju lokalnego i regionalnego, miasta, metropolie i regiony w świetle badań foresightowych, nowe podejścia badawcze–nowe koncepcje i mechanizmy rozwoju regionalnego, przyszłość polityki regionalnej – nowe podejścia do prowadzenia polityki rozwoju, nowe rozwiązania ustrojowe i nowe regulacje prawne, przyszłość integracji europejskiej.
  • Kongres międzynarodowy „Smart metropolia” 21-22 listopada 2013 r. w Gdańsku. Główną ideą Kongresu było budowanie stałego forum wymiany myśli i doświadczeń wszystkich odpowiedzialnych za jakość życia wspólnot samorządowych skupionych wokół miast metropolitalnych. Dyskusja koncentrowała się wokół pięciu grup tematycznych dotyczących: przestrzeni, mobilności, zarządzania, energii oraz przedsiębiorczości i innowacji. Jak przełożyć teorię inteligentnego rozwoju (smart growth) na konkretne rozwiązania w praktyce, jak zarządzać usługami publicznymi w obszarach funkcjonalnych, jak budować potencjał gospodarczy i jak podnosić jakość życia przez zintegrowane działania w przestrzeni metropolitalnej?

 

 

Inne formy działalności upowszechniającej i promującej naukę

Przewodniczący KPZK PAN – prof. dr hab. Tadeusz Markowski udzielił wywiadu dla Tygodnika Powszechnego na temat wyzwań wobec przyszłej polityki rozwoju regionalnego po roku 2020 (wywiad przeprowadzono: czerwiec 2013).

 

Działania Komitetu na rzecz reprezentowanych dyscyplin naukowych/ problemu

W strukturach Komitetu działa Zespół Problemowy ds. Kształcenia i Rozwoju Kadr z zakresu Gospodarka Przestrzenna, którego rolą jest koordynacja działań jednostek akademickich zaangażowanych w kształcenie akademickie na kierunku gospodarka przestrzenna. Przedmiotem działań jest dyskusja i wymiana doświadczeń w zakresie podnoszenia standardów nauczania oraz dążenie do wzmocnienia rangi problematyki gospodarki przestrzennej jako dyscypliny naukowej.

 

Opinie, oceny i konsultacje

  • W odpowiedzi na zaproszenie przewodniczącego Komisji Kodyfikacyjnej Prawa Budowlanego – prof. dr hab. Zygmunta Niewiadomskiego, skierowane do Komitetu Przestrzennego Zagospodarowania Kraju PAN (KPZK PAN), w sprawie wzięcia udziału w dyskusji nad systemowymi rozwiązaniami w sferze regulacji procesu budowlanego i zaprezentowania „stanowiska”, zostało przygotowane Stanowisko Komitetu Przestrzennego Zagospodarowania Kraju przy Prezydium PAN w sprawie kompleksowej regulacji procesu inwestycyjno-budowlanego (Kodeksu Budowlanego) z dnia 14 stycznia 2013 r.
  • Komitet wypracował wnioski i rekomendacje dotyczące miejskich audytów energetycznych, które zestawił w formie syntetycznego raportu będącego rezultatem dyskusji przeprowadzonej na posiedzeniu roboczym (seminarium KPZK PAN), w dn. 07 lutego 2013 r.
  • Komitet opracował wnioski z seminarium KPZK PAN nt. Klasyfikacja polskiej nauki wobec rozwoju interdyscyplinarnych kierunków naukowo – badawczych i dydaktycznych. Co dalej z Gospodarką Przestrzenną?, które odbyło się w dniu 10 grudnia 2013 r., w Ministerstwie Nauki i Szkolnictwa Wyższego RP w Warszawie. Wnioski, zaadresowane przede wszystkim do MNiSW RP, wskazywały na: aktualne problemy rozwoju gospodarki przestrzennej jako kierunku w nauce, potrzebę formalnego umocowania gospodarki przestrzennej w oficjalnie obowiązującym podziale nauki w Polsce, a także na kwestię rozwoju karier naukowych kadry akademickiej w przedmiotowym zakresie.

 

Działalność wydawnicza

Biuletyn KPZK PAN – 2 zeszyty

Studia KPZK - 10 tomów

Studia Regionalia - 4 tomy

 

Aktywność międzynarodowa Komitetu

W 2013 roku została sformalizowana działalność polskiej sekcji ERSA (European Regional Science Association). Powstało formalnie zarejestrowane stowarzyszanie, dając możliwość działalności naukowo-badawczej wszystkim zainteresowanym naukowcom, niezależnie od przynależności do KPZK PAN. Celem utrzymania wysokiej rangi działalności naukowej utworzonego stowarzyszenia i kontynuacji tradycji Komitetu jako środowiska reprezentującego polskich regionalistów w ERSA, podpisano list intencyjny w sprawie dalszej współpracy między KPZK PAN a polskim odziałem ERSA.

 

Współpraca Komitetu z organami rządowymi, samorządowymi, innymi w zakresie reprezentowanej dyscypliny/ problemu naukowego

W roku 2013, kontynuowana była wieloletnia współpraca Komitetu z Ministerstwem Rozwoju Regionalnego, polegająca na konsultowaniu i dyskutowaniu rządowych działań podejmowanych w zakresie:

  • polityki przestrzennej państwa oraz krajowej polityki miejskiej,
  • zintegrowanego planowania i zarządzania w obszarach funkcjonalnych,
  • europejskiej polityki spójności terytorialnej oraz polityki rozwoju regionalnego.

 

Na mocy porozumienia podpisanego w roku 2011, w roku 2013 Komitet kontynuował współpracę z Głównym Urzędem Statystycznym, ukierunkowaną na:

  • identyfikowanie nowych obszarów badań, a także opracowanie koncepcji i analiz statystycznych niezbędnych do prowadzenia badań naukowych oraz formułowania polityki rozwoju na poziomie krajowym i regionalnym,
  • dyskusję nad problematyką wykorzystania narzędzi statystycznych do celów monitorowania i sterowania rozwojem przestrzennym kraju oraz nad podziałem kraju na jednostki statystyczne.